Warning: Declaration of YOOtheme\Theme\Wordpress\MenuWalker::walk($elements, $max_depth) should be compatible with Walker::walk($elements, $max_depth, ...$args) in /wp-content/themes/yootheme/vendor/yootheme/theme/platforms/wordpress/src/Wordpress/MenuWalker.php on line 112
  • EN
  • DE

Gniezno, czyli stolica dopiero rodzącej się Polski oraz miejsce koronacji królewskich.

Katedra gnieźnieńska

Na Wzgórzu Lecha w Gnieźnie wznosi się „Matka Polskich Katedr”, świątynia, która towarzyszy Polsce od początków istnienia naszego państwa. Przebudowywana i rekonstruowana, przetrwała do dzisiaj jako Bazylika prymasowska Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie. Do rangi katedry kościół został podniesiony w 1000 roku, ale nie wiemy jak wtedy on wyglądała. Koronowali się w niej Bolesław Chrobry, Mieszko II Lambert, Bolesław Śmiały, Przemysł II i Wacław II. Obecną, gotycką świątynie budować zaczął arcybp Jarosław Bogoria Skotnicki w 1342 roku, ale fasadę ukończono dopiero w XVI wieku. Powstała imponująca, trójnawowa budowla. Długość kościoła wynosi ok. 85 m., wysokość nawy głównej 22 m, wieże 76 m. Po pożarze z 1760 roku powstały barokowe dachy i hełmy wież, a nawa główna i prezbiterium dostały nowy wygląd późnobarokowo-klasycystyczny. Podczas II wojny światowej pociski spaliły część dachów i sklepień, ale zostały one zrekonstruowane.

Ale to nie wszystko. Gniezno to również miejsce kultu patrona Polski, św. Wojciecha. Kiedy duchowny stracił życie w 997 roku, król już ochrzczonej Polski nie chciał pozwolić, aby zbezczeszczono ciało pierwszego zabitego na polskich ziemiach męczennika. Wykupił więc zwłoki zmarłego i godnie pochował na Wzgórzu Lecha.

Drzwi Gnieźnieńskie

To właśnie w katedrze gnieźnieńskiej złożono ciało św. Wojciecha, a pielgrzymował do jego grobu sam cesarz Otton III. Co prawda historia świątyni sięga prawdopodobnie czasów Mieszka I (miała być tutaj pochowana jego żona, Dobrawa), jednak w tamtych czasach była to jeszcze budowla przedromańska. Po zniszczeniach z XI wieku, spowodowanych przez najazd księcia czeskiego Brzetysława, odbudowana bazylika wpisała się w styl romański.

Z tego czasu pochodzi jeden z najcenniejszych elementów współczesnej świątyni – odlane z brązu w XII wieku Drzwi Gnieźnieńskie. Ten bezcenny okaz sztuki romańskiej można obecnie podziwiać na południowej ścianie kościoła. Imponujący zabytek opowiada historię św. Wojciecha. Sceny z życia i okoliczności śmierci męczennika ujęto na 18 płaskorzeźbionych kwaterach.

Drzwi na miarę dzieła sztuki ocalały, ale sama katedra znów padła ofiarą ataków na Polskę, tym razem ze strony Krzyżaków. Wydarzenia z XIV wieku zmotywowały więc abp. Jarosława Skotnickiego do budowy nowej, gotyckiej świątyni, której konstrukcja (nie bez niezbędnych rekonstrukcji) przetrwała do dzisiaj. Trzynawową przestrzeń katedry gnieźnieńskiej otacza 14 kaplic z kunsztownymi portalami, a jej wnętrze ukrywa m.in. płytę nagrobną biskupa Zbigniewa Oleśnickiego, wykonaną w 1495 roku przez Wita Stwosza, liczne polichromie gotyckie i barokowe czy zawieszony na belce tęczowej pokaźny krucyfiks z XV wieku.

Mauzoleum św. Wojciecha

Mimo niezaprzeczalnego artyzmu, wszystko to blednie w porównaniu z wręcz mistrzowsko wykonanym mauzoleum św. Wojciecha. W centrum ascetycznego prezbiterium wyrasta bogato zdobiony, kamienny baldachim w stylu barokowym. Jego złoty kolor silnie kontrastuje z umieszczoną poniżej srebrną trumną, w której złożono relikwie świętego, a wykonał ją w 1662 roku złotnik gdański Piotr van der Rennen. Z wieka relikwiarza spogląda na pielgrzymów rzeźba świętego Wojciecha, trumnę zaś złożono na barkach 4 klęczących postaci, autorstwa Władysława Marcinkowskiego. Za konfesją znajdziemy fragment dawnego nagrobku męczennika, podobiznę zmarłego, średniowieczną tumbę z 2. poł. XV wieku, wykonaną z czerwonego marmuru przez Hansa Brandta.

Nad świątynią wystrzeliwują w niebo dwie ukoronowane hełmami wieże, które zostały odbudowane po pożarze w 1760 roku w stylu barokowo-klasycystycznym, zgodnie z projektem utalentowanego architekta Efraima Schroegera. Przed katedrą gnieźnieńską postawiono pomnik pierwszego króla Polski i fundatora kościoła w tym miejscu – Bolesława Chrobrego.

Obok bazyliki znajduje się Archiwum Archidiecezjalne; jego zasób liczy obecnie około 2 500 metrów bieżących archiwaliów i książek, w tym około 80 000 samych książek - blisko 1100 pozycji to rękopisy pergaminowe bądź papierowe, w tym ponad 200 średniowiecznych. Wśród zgromadzonych zabytków są między innymi: pochodzący z Reims we Francji pergaminowy rękopis Ewangeliarza z IX wieku, tzw. Złoty Kodeks Gnieźnieński (Codex Aureus Gnesnensis) - spisany złotem ewangeliarz z XI wieku, bulla Innocentego II z 1136 roku, zawierająca 410 polskich nazw geograficznych oraz imion i nazwisk, Ewangeliarz kruszwicki (Evangeliarum Crusviciense) z XII wieku czy Biblia z 1414 roku - bogato zdobiona setkami miniaturek w inicjałach.

Podziemia katedry

Do najciekawszych atrakcji Wzgórza Lecha należą wspomniane już Drzwi Gnieźnieńskie oraz podziemia katedry. Podziemia katedry pamiętają jeszcze czasy pierwszych Piastów. To w nich zobaczysz miejsce, gdzie pierwotnie złożono ciało Św. Wojciecha. Tu pochowano też później brata Wojciecha - Radzyma Gaudentego, który został pierwszym arcybiskupem Gniezna i tutaj zmarł. Tu spoczywają też późniejsi arcybiskupi.

Trzecim najważniejszym miejscem katedry jest ołtarz, gdzie spoczywają szczątki Świętego Wojciecha. Zamknięte są w olbrzymiej srebrnej trumnie, podtrzymywanej przez przedstawicieli różnych stanów społeczeństwa. Ten zabytek to tzw. Konfesja Św. Wojciecha, a miejsce jego położenia to pierwsze centrum pielgrzymkowe Polski.

Adres hotelu

Hotel Pietrak Wągrowiec
ul. Kościuszki 47
62-100 Wągrowiec

Kontakt